بزرگترين دهانه آتشفشاني منطقه راين

در نزديكي روستاهاي قلعه حسنعلي و توتك

      در 30 کیلومتری جنوب شرق شهر راین واقع در استان کرمان ، در اطراف دهکJده‌های قلعه حسنعلی ، قلعه حیدر و توتک تعداد 15 دهانه انفجاری وجود دارد. محققان در ابتدا این دهانه ها را محل برخورد سنگهای آسمانی دانستند اما پس از تحقیقات بیشتر آنها را دهانه های آتشفشانی تشخیص دادند که بین ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال قبل فعال بوده اند.

      گویوویچ 1973 برای اولین بار این کراترها را محل برخورد سنگهای آسمانی ذکر کرد، میلتون1976 و سپس سبزه‌ای 1363 آنها را کراترهای آتشفشانی دانستند.

    کراترها در سنگهای آتشفشانی ائوسن، آلگلومرای اولیگومیوسن و آبرفتهای کواترنر تشکیل شده‌اند . از 14 کراتر منطقه فقط کراتر شماره 9 سنگهای ماگمایی جوان و الترابازیک بیرون ریخته‌است . مواد پرتابی‌که در همه کراترها عمومیت دارند عبارتند از ولکانیت‌های ائوسن سنگهای رسوبی آتشفشانی (آلگلومرا) اولیگومیوسن و سنگهای تخریبی شیمیائی کواترنر و در بعضی از کراترها سنگهای آذرین درونی مانند گرانیت ، سی پنیت ، دیوریت و گابرو و نیز بصورت قطعات پرتابی‌دیده میشوند . بنظر میرسد که سنگهای پرتابی گرانولار سنگهای نفوذی منطقه می باشند که هنوز در سطح زمین رخنمون نیافته‌اند. در کراتر شماره 9 بخش قابل توجهی از قطعات پرتابی بصورت گزنولیت در درون بمبهای الترا بازیک پیدا میشوند . این گزنولیت‌ها اکثرامتخلخل هستند زیرا متحمل ذوب بخشی شده‌اند. نسبت حجمی گزنولیت و گزنوکریست‌های پوسته‌ای در بمبهای الترابازیک گاهی بقدری زیاد است که ترکیب شیمیائی ماگمای اولیه را متاثر ساخته است ، بهمین علت سعی کرده‌ایم از قطعات پرتابی الترا بازیک آلایش نیافته‌تجزیه شیمیائی بعمل آوریم . ترکیب شیمیائی ماگمای الترا بازیک و غنی از پتاسیم قلعه حسنعلی در حد واسط ترکیب شیمیایی گروه کامافوجیت و گروه اوراندیت قرار میگیرد اما از لحاظ فراوانی CaO به گروه کامافوجی‌تی نزدیکتر است . از آنجائیکه امروزه هر دو گروه‌فوق‌الذکر را بنام لامپروئیت میخوانند لذا ما نیز اسم لامپروئیت را برای سنگهای التراپتاسیک قلعه حسنعلی انتخاب کرده‌ایم. ماگماهای لامپروئیتی، جز در بخش کوچکی از شاخه غربی ریفت شرق افریقا، در سایر نقاط جهان در مناطق سابداکشن فسیل (تصادم) و یا در مناطق‌غیر ریفتی دیده میشوند. طبق عقیده اکثر محققین در این ماگماتیسم متاسوماتیسم گوشته‌ای و تولید یک فاز آبدار غنی از پتاسیم مانند فلوگوپیت یا ریشتریت (آمفیبول غنی از پتاسیم) شرکت این فاز در ذوب بخشی پریدوتیت سبب میشود تاماگمای حاصل از لحاظ K2O و MgOغنی و از نظر Cao فقیر باشد . متاسوماتیسم گوشته‌ای را اکثر محققین ناشی از آبگیری از یک پوسته اقیانوسی فرورانده (گاهی سرگردان در گوشته) میدانند که کانی‌شناسی گوشته را متاثر میسازد بعضی دیگر از دانشمندان متاسوماتیسم راناشی از جریان سیالات و کنوکسیون‌درون گوشته‌ای تصور میکنند. در خصوص منطقه قلعه‌حسنعلی از آنجائیکه اکثر محققین وقوع سابداکشن بین پوسته اقیانوسی نئوتتیس و ایران را در طول مزوزوئیک و نئوژن محرز میدانند، لذا تصور وجود رابطه بین ماگماتیسم لامپروئیتی این منطقه و پالئوسابداکشن نئوتتیس‌منطقی است . باوجود این نباید نقش تکتونیک را در منطقه نادیده گرفت ،زیرا در محدوده کراترهای انفجاری سه گسل اصلی نایبند، کلمرد و کوه بنان بهم رسیده و توسعه گسلهای فرعی در جهات مختلف قطع شده‌اند. این سه گسل اصلی راستگرد بوده و میتوانند حرکات‌چرخشی میکروبلوک‌های منطقه را سبب شوند. این حرکات صعود و فوران ماگماهای عمیق گوشته‌ای را تسهیل بخشیده و ممکن میسازد. نتایجی که در سایه این تحقیق گرفته شده‌است بصورت زیر خلاصه میشود :

      1- تشخیص وجود یک ماگمای لامپروئیتی مسئول ولکانیسم انفجاری منطقه2 - معرفی ترکیب شیمیائی و کانی‌شناسی نورماتیو سنگهای لامپروئیتی و اینکه این سنگها در نورم خود دارای 20 تا 43 درصد فلدسپاتوئید میباشند که ازاین مقدار 2 تا 23 درصد کالسی لیت است . 3- تشخیص آلایش بخشی از ماگمای لامپرئیتی توسط مواد پوسته‌ای 4- تشخیص‌وقوع ذوب بخشی ضعیف در بعضی گزنولیت‌های اسیدی موجود در بمبهای لامپروئیتی که این میتواند از ذوب بخشی بزرگ مقیاس پوسته‌ای و احتمال ادامه ولکانیسم در این منطقه خبر دهد . 5-عدم وجود کربناتیت در منطقه قلعه حسنعلی و درمقابل فراوانی رسوبات آهکی‌دریاچه‌ای و چشمه‌ای و رگه‌های آهکی نفوذی که از نظر فراوانی عناصر کمیاب با کربناتیتهای جهان هیچگونه شباهتی ندارند. 6-تشخیص وقوع فقط یک فاز انفجاری و فوران در هریک از کراترها جز کراتر شماره 12 که اخیرا در داخل آن یک فوران کوچک فراتیک بصورت‌گل‌فشان صورت گرفته‌است ، الزامی است . 7- ارتباط ماگماتیسم لامپروئیتی این منطقه با سابداکشن نئوتتیس8 - وقوع یک فاز کششی در جهت شمال غرب - جنوب شرق تحت اثر حرکات راستگرد گسلهای اصلی منطقه 9- تشخیص مراحل مختلف فعالیت ماگمایی و نحوه فوران که‌بصورت شماتیک معرفی شده‌است ...

انجمن حاميان ميراث هزار با همکاري استانداري و سازمان ميراث فرهنگي استان کرمان  به ثبت رسید و فعاليت خود را آغاز نمود. یکی از اهداف اين انجمن حفظ و معرفي آثار تاريخي و فرهنگي منطقه راين مي باشد.از دوستداران میراث فرهنگی راین که مایل به عضویت افتخاری در انجمن هستند دعوت می شود با تلفن  ۰۹۱۳۸۴۰۹۰۲۹  تماس گرفته و یا  پیامک ارسال نمایند.  خبر: محمد خیام

شهر تاريخي راين (RAYEN CITY)

شهر تاريخي راين در  فاصله 100 كيلومتري جنوب كرمان و بر دامنه کوه هزار ، چهارمين  رشته كوه مرتفع ايران و مرتفع ترين قله جنوب كشور قراردارد .   بام جنوب ايران    با داشتن هزار نوع گياه گوناگون ، هزار ناميده شده است .  روستاهاي دامنه كوه هزار ،  با آب و هوايي بسيار دلپذير و آبشار زيباي راين كه در دل اين كوه قرار دارد در فصل بهار و تابستان  پذيراي گردشگران فراوانی مي باشند. هزار، سرچشمه رودخانه هایی چون هلیل رود و تهرود  می باشد و ارتفاع آن با اندازه گیری دقیق بوسیله دستگاه جی پی اس  4501 متر می باشد. مرتفع ترين منطقه مسكوني ايران روستاهاي باب زنگي با ارتفاع بيش از 3300 متر در كوه هزار قرار دارند.

     راين با قدمت و تمدن كهن  در زمان ساسانيان بواسطه قرار گرفتن در مسیر بزرگراه غرب به شرق موقعيتي مناسب داشته و يكي از مراكز دادو ستد كالا و همچنين  بافت  پارچه هاي ارزشمندي بوده است كه حتي به مناطق دور مانند مصر نيز صادرمي شد. اين منطقه در گذشته يكي از مراكز ساخت صنايع دفاعي مانند شمشير و تفنگ نيز بوده است . 

     مهمترين جاذبه  تاريخي اين ديار كهن ، ارگ راين است . ارگ راين ،بزرگترین بنای خشتی بعد از ارگ بم با مساحتي بيش از بيست هزار مترمربع  ، نشسته بر تارك تاريخ ، ميراث ارزشمند و ثروت فرهنگي تاريخی   که ساليانه ميزبان هزاران گردشگر داخلي و خارجيست . اين ارگ در جنوب غربي شهر كنوني راين و بر بلندای تپه ای قرار گرفته است . اين بناي خشتي تا حدودي به ارگ تاريخي بم شبيه است . پلان قلعه تقريباً مربع شكل و با چندين برج در اطراف مزين شده است . دور تا دور قلعه را حصاري در برگرفته كه ارتفاع آن بيش از 10 متر است . تنها ورودي قلعه از جبهه شرقي است كه با سر در بزرگ و باشكوه به محوطه داخلي راه دارد . قلعه ، عناصري چون بازار ، اصطبل ( تابستاني و زمستاني ) زورخانه و محل عامه نشين دارد .ارگ راين يكي از مهم ترين آثاري است كه مي تواند بر تاريخ کهن اين خطه گواهي دهد و بر سند موجوديت راين قبل از اسلام مهر تأييد نهد . اين بنای خشتی مدرك گويايي است كه گفته مي شود قدمت و سابقه اين ديار را به دوره ساسانيان می رساند . قلعه هايي با قدمت و سابقه بيشتر  در اين محل وجود داشته  كه بر اثر حوادث طبيعي از بين رفته اند.

     از جاذبه ها ی مذهبی شهر راین میتوان مرقد مطهر امامزاده های شیرخدا ٬ سلطان سید علی  و امامزاده زید نام برد. نسب شیر خدا با ۹ واسطه به امام صادق (ع) ٬ نسب امامزاده سید علی ( سلطان سید علی) با ۱۰ واسطه به امام حسن مجتبی  (ع) و نسب امامزاده  ز ید (شاهزاده زید) با 7 واسطه به امام موسی کاظم (ع) می رسد. مرقد شیرخدا در خیابان امام  ( میدان شیر خدا ) و مرقد امامزاده سلطان سید علی و امامزاده زید در خیابان طالقانی واقع  است ...

اطلاعات بيشتر در وب سايت رسمي شهر تاريخي راين

www.rayen.ir